Overprikkeld zijn, wat is dat ? | Leef Intens

Overprikkeld zijn, wat is dat ?

Door Roel van Heel | burn-out

feb 01

Het gebeurt meestal opeens, zomaar als je het niet in de gaten hebt. Je bent waarschijnlijk al moe en het is al redelijk druk in je hoofd. En opeens staat er iemand naar je. Iemand met een negatieve uitstraling, een collega, een vriend of een familielid. Hij maakt met zijn negatieve uistraling een nare opmerking en je merkt dat je binnen een halve seconde van 0 tot 100% schiet. Met boosheid of overprikkeling tot gevolg. Je hebt op dat moment geen idee waarom je opeens zo’n extreme reactie vertoont. Want zo voelt het. Je komt thuis en je partner wil graag weten wat er aan de hand is. Je zegt “niets hoor”, omdat jij je zo overprikkeld voelt dat je er gewoon niet kan of over wil praten. Maar je partner is niet gek en blijft vragen stellen. Alsof ze met een stokje in je zij blijft porren. Voordat je het weet wordt je helemaal gek en volgt er een emotionele uitspatting.

Wat is overprikkeling ?

Ik heb zonet een poging gedaan om je uit te leggen wat overprikkeling is. Het is zoiets complex, moeilijk om uit te leggen. Het is een gevoel wat je lichaam binnensluipt en de boel overneemt voordat je het in de gaten hebt. Mijn vrouw vroeg me in het begin van onze relatie al wat dat nu was, overprikkeling. Maar hoe moet je een gevoel nu onder woorden brengen ? Hoe kan ik haar laten begrijpen hoe ik me voel ? Ik heb daar lang over nagedacht. Maar weet je ? Eigenlijk is het niet eens zo belangrijk dat je dierbaren begrijpen wat overprikkeling is. Ik vraag me vaak af of iemand die zich nooit overprikkeld heeft gevoeld het zonder voelen ooit wel zal begrijpen. En dat hoeft ook niet eigenlijk. Wat het belangrijkste is, is dat je dierbare ziet en begrijpt dat je hem nodig hebt. Dat je even wat rust nodig hebt. Geen stokje in je zij maar gewoon wat respect en wat hulp om de rust te vinden.

“Eigenlijk is het niet eens zo belangrijk dat je dierbaren begrijpen wat overprikkeling is.”

Roel van Heel

Welke rol speelt overprikkeling in jouw leven ?

Wat wel helpt is dat je voor jezelf op een rijtje zet welke rol overprikkeling in jouw leven speelt. In het boek van Annek Tol, “hoogsensitiviteit professioneel gezien”, vertelt Annek hoe overprikkeling ontstaat in vier fasen. In de eerste en tweede fase is de hoeveelheid stress nog vrij normaal. Pas in de derde en vierde fase nemen jouw klachten zodanig toe dat je lichaam er echt last van ondervindt. Denk maar eens aan de angsten die vrijkomen wanneer je overprikkeld bent. De vermoeidheid die je voelt. Een depressie of een burn-out waar je in dreigt te raken.

Zodra jouw lichaam deze fase bereikt, ben je te ver gegaan. Jouw lichaam heeft je al lange tijd allerlei signalen gegeven om je te waarschuwen. Je was moe, je had hoofdpijn, je had de neiging om jezelf even terug te trekken, je had een kort lontje. Jouw lichaam vroeg je om het rustiger aan te doen. Maar we zijn vaak koppig en eigenwijs en blijven gewoon doorgaan omdat we onszelf bepaalde doelen hebben opgelegd die we graag willen bereiken. Als je nu eens terugkijkt op de afgelopen week, wat zie je dan ? Welke signalen heeft jouw lichaam jou gegeven ?

tip 1 : haal jezelf uit de situatie, neem afstand

De enige manier voor jou om je lichaam als het ware te resetten is door afstand te nemen. Haal jezelf uit de situatie die je stress geeft en zoek de rust op. Ga even iets doen wat je prettig vindt, gewoon om afleiding te zoeken. Even niet meer je focus op dat negatieve, waar je je stress alleen maar mee verergert. Ga iets doen wat je leuk vindt, waar je energie van krijgt. Een hobby die je al lange tijd niet meer hebt uitgeoefend. Een boek lezen waar je nooit aan toekwam.

“De enige manier voor jou om je lichaam als het ware te resetten is door afstand te nemen. Haal jezelf uit de situatie die je stress geeft en zoek de rust op.”

Roel van Heel

tip 2 : je eigen ruimte in huis

In het begin van elke training die ik geef vraag ik mensen of ze een eigen ruimte hebben in huis. De moeders lachen dan wat onwennig. Een eigen ruimte in huis kan niet om meerdere redenen. Ten eerste hebben de kinderen haar nodig en kunnen ze de kinderen niet alleen laten. Ten tweede hebben ze nog zo veel te doen als de kinderen haar aandacht niet nodig hebben. Ze hebben gewoon geen tijd om zich even af te zonderen. En dus blijven ze doorgaan totdat de stress zich in hun lichaam zo hoog heeft opgebouwd dat ze er bijna aan onderdoor gaan. Pas op dat moment realiseren ze zich pas dat het niet meer kan zo. Dan wordt het tijd om eens een eigen ruimte in huis te maken. Een ruimte waar jij even ongestoord alleen kan zijn. Een ruimte die fijn aanvoelt en waar de prikkels even wat minder zijn. Daar herstel je van de drukke dag. Na een half uurtje of een uurtje ben je zo goed als nieuw.

tip 3 : ga naar buiten, alleen, in de frisse lucht !

Als het huis dan toch even wat te klein wordt voor je, ga dan naar buiten en maak eens een wandeling in de frisse lucht ! Zo maak je de afstand tussen jou en de prikkel even wat groter. Dan wordt het wat makkelijker om terug te kijken in helicopterview naar je leven van de afgelopen week. Dan kun je wel zien dat je te veel hooi op je vork nam. Dat je wat gestresst reageerde op de vraag van je partner of van je kind. En dat je niet de ouder wil zijn die je in die gestresste bui was.

tip 4 : mensen hoeven overprikkeling niet te begrijpen

Mensen hoeven overprikkeling niet te begrijpen. Ze hoeven alleen maar te weten dat als je overprikkeld bent, het even te laat is om te praten. Dat gaat gewoon even niet. Elk gesprek voelt dan als het porren met een stokje in je zij totdat je je geduld verliest. Maak afspraken met je gezin dat je dan even met rust gelaten wordt. Dat je heel even op jezelf bent. Spreek af dat je na afloop wel terugkomt en het gesprek opnieuw aangaat. Dan kun je uitleggen wat er gebeurde (ook al weet je dat niet zo goed). Het gevoel dat je even overprikkeld mag zijn, en je gezin er voor je is als het weer beter gaat, doet al wonderen !

“Mensen hoeven overprikkeling niet te begrijpen. Ze hoeven alleen maar te weten dat als je overprikkeld bent, het even te laat is om te praten.”

Roel van Heel

Werken in een team

Binnen mijn gezin zijn we met zijn drietjes hooggevoelig. Mijn vrouw Sandra is wel gevoelig, maar gelukkig wat minder gevoelig. Ik zeg dan ook “gelukkig”, omdat zij als geen ander ons met de voeten op de grond houd als we dat nodig hebben. Een hooggevoelige partner zou zich misschien wel laten beïnvloeden en ook overprikkeld raken waardoor we nog verder van huis kunnen raken. Toch was het ook voor haar lastig om met drie hooggevoelige mensen om te gaan die af en toe overprikkeld raken (en zeker als ze dat tegelijkertijd worden). Wij hebben in de afgelopen jaren veel tijd besteed aan het werken in een team. Ons gezin is een team en als iemand overprikkeld raakt, weten we dat die persoon even wat rust nodig heeft. We geven die persoon wat rust en zeggen dan even niets. Even een knuffel of een blik dat het goed is zo geeft dan al zoveel rust. Daar gaat het dan ook om. Je hoeft het niet te begrijpen, je hoeft alleen maar te weten dat je partner of je kind je dan even nodig heeft.

Tips van de Coach

Ik weet als geen ander wat overprikkeling is. Ik ben opgegroeid in een omgeving waar er in eerste instantie geen plek was voor gevoelig zijn. Zeker als man was dat vrij moeilijk soms. Ik was op een gegeven moment vastbesloten om hier verandering in te brengen. Het was voor mij belangrijk om kritisch te gaan kijken naar welke mensen om me heen dat soms negatieve gevoel gaven. Ik ben gaan kijken welke mensen mij iets positiefs brachten. Ik heb mijn focus verlegd naar mensen die me iets positief konden geven. Zo kwam ik mijn vrouw tegen. Het klinkt misschien als een cliché, maar op het moment dat ik haar tegen kwam had ik pas echt het gevoel dat ik helemaal mezelf kon zijn.

Natuurlijk had ze ook wat moeite met overprikkeling. Onze dochter bleek ook hoogsensitief en ze vond het toen moeilijk om daarmee om te gaan. Ik vertelde haar dat ze dat nooit zal kunnen hoe ik dat doe. Ik schakel mijn voelsprieten in om aan te kunnen voelen, zonder woorden, wat er aan de hand is. Mijn vrouw kan dat niet en dat hoeft ook niet ! Ik heb haar geleerd om dat in eerste instantie te doen door er heel bewust naar te kijken. Als je goed oplet, zie je dan dan ze anders reageert dan normaal ? Dat ze zich dan terugtrekt en wat angstig overkomt ? Zou het kunnen dat ze overprikkeld is ? Zo ja, laat haar dan even met rust. En ga later dan naar haar toe en geef haar in eerste instantie gewoon een knuffel. Even niets zeggen. Dat komt later wel. En raad eens ? Nu zijn we heel wat jaren verder en Sandra is nu perfect in staat om aan te voelen wat de kinderen nodig hebben. Overprikkeling is en blijft een c0mplex en lastig ding, maar met de juiste afspraken kun je enorme stappen maken en te rust en vrede terughalen in huis.

Heb je nog vragen over overprikkeling en wil je eens met me sparren over dit onderwerp ? Ik bied je een gratis en vrijblijvende sessie aan waarin ik je al voorzie van minimaal drie waardevolle tips. Samen gaan we op zoek naar de eerste stappen die je kan zetten om lekkerder in je vel te zitten. Ik help je graag !

ja, ik wil graag even sparren

>